Als bewegen minder wordt, stijgt overgewicht

Voldoende bewegen hoort bij een gezonde leefstijl, net als gezond eten en drinken. Opvallend is dan ook als kinderen ouder worden, ze minder gaan bewegen. Uit GGD-gegevens blijkt dat 72% van de kinderen in Gelderland-Midden tussen de 0 en 12 jaar minimaal 7 uur per week beweegt. Eenmaal op het voortgezet onderwijs daalt het aantal beweeguren flink. Van de jongeren tussen de 12 en 19 jaar beweegt nog maar 21% 7 uur per week of meer.

Waar de beweeguren dalen, is een stijgende lijn in het overgewicht zichtbaar. Op 5/6-jarige leeftijd heeft bijna één op de tien kinderen (ernstig) overgewicht, bij 10/11-jarigen is dit al 14% en bij de eerste- en tweedeklassers op het voortgezet onderwijs (vo) heeft één op de vijf leerlingen (ernstig) overgewicht.

Overgewicht staat niet op zichzelf. De oorzaken zijn vaak complex. Het vraagt om een aanpak waarbij aandacht is voor voeding, beweging en sociaal-emotionele problemen. Overgewicht heeft namelijk niet alleen fysieke en medische consequenties. Uit gegevens van de GGD blijkt dat 5/6-jarigen met ernstig overgewicht (obesitas) veel vaker tekenen van ernstige psychosociale problemen hebben (17%) dan de hele groep in die leeftijd (8%).

Kunst van het verleiden

Gemeenten spannen zich in om bewegen onder jongeren te stimuleren en de keuze voor gezond gedrag zo makkelijk mogen te maken. Buitenspelen en sporten is niet alleen leuk, maar ook belangrijk voor de gezondheid en ontwikkeling van opgroeiende kinderen. Kinderen die buitenspelen zijn lichamelijk actief, wat de kans op overgewicht vermindert én goed is voor de prestaties op school.

De activiteiten zijn grofweg onder te verdelen in 4 categorieën:

1. Verleiden tot gezonde keuze
In bijna alle regiogemeenten zijn buurtsportcoaches actief die sport- en beweegactiviteiten initiëren en begeleiden. Ook zijn er steeds meer watertappunten op scholen en investeren Gezonde Scholen in een gezonde kantine. Sommige gemeenten kiezen ervoor om activiteiten te bundelen, zoals het programma Be Active in Barneveld en de Scherpenzeelse ‘Brede school’ JOS (Jeugd in Ontwikkeling Scherpenzeel).

2. Steuntje in de rug
Voor kinderen, jongeren en ouders die wel gezond willen leven, maar moeite hebben om dit zelf vorm te geven, zijn er lokale initiatieven. Zo loopt in Ede het project Gezondhuizen, waarbij (aanstaande) ouders uit de wijk Veldhuizen ondersteuning krijgen van een netwerk van zorgverleners en wijkorganisaties. Een ander voorbeeld is de Westervoortse pilot ‘Bewegen op recept’. Een gezondheidscursus op maat met als doel dat deelnemers daarna in de reguliere (sport)voorzieningen instromen.

3. Gerichte aanpak overgewicht
De gemeenten Arnhem, Nijkerk, Rheden, Wageningen, Westervoort en Zevenaar hebben gekozen voor een aanpak die valt binnen het landelijke programma JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht). Daarnaast bestaat het project GO! Een integrale aanpak tussen eerstelijns gezondheidszorg, gemeente, jeugdgezondheidszorg en kinderarts Rijnstate in drie Arnhemse wijken en de Overbetuwse kernen Zetten en Herveld. Een voorbeeld is ook het project ‘Voorkomen van overgewicht bij kinderen’ van het CJG Barneveld en De Jeugdzaak.

4. Investeren in gezonde leefomgeving
Een gezonde leefomgeving nodigt uit om naar buiten te gaan, te fietsen of te spelen. Daar ontmoeten kinderen buren en leeftijdsgenootjes. Het gaat vooral over keuzes die in het kader van ruimtelijke ordening worden genomen en betrekking hebben op onder meer de aanleg van parken, speelpleinen en fietspaden. Om groene(re) leefomgeving onder de aandacht te brengen, ontwikkelt de gemeente Wageningen een ‘buitenspeelkaart’ voor kinderen en ouders.

Brede maatschappelijke aanpak

De diversiteit aan activiteiten maakt duidelijk dat vaak wordt gekozen voor een integrale aanpak om kinderen en jongeren te stimuleren. Zo’n brede aanpak verbindt niet alleen portefeuilles binnen de gemeente. Idealiter is iedereen, die betrokken is bij het opgroeiende kind, zich bewust van de gezondheidsrisico’s van overgewicht. Veel gemeenten kiezen er daarom voor om in samenwerking met ouders, scholen, jeugdgezondheidszorg, sportclubs, andere maatschappelijke partners en lokale bedrijven sport- en beweegactiviteiten te ontplooien.

Voeg toe aan selectie