Gemeenten zoeken laaggeletterden

“Ik kon wel lezen en schrijven, maar alleen de makkelijke woorden. En ik schreef in dialect. “Schrief” in plaats van “schrijf”. Op school ging ik elk jaar met de hakken over de sloot over.” Dit laat Jos Niels uit het Betuwse Gendt weten in de verhalen van de Stichting Lezen en Schrijven.

De gemeenten Lingewaard en Overbetuwe hebben zojuist een uitgebreid rapport opgeleverd om de laaggeletterdheid in hun gemeenten aan te pakken. Beleidsadviseur Judith ter Horst van Overbetuwe is tevreden met het beleidsstuk dat ook duidelijk handvatten biedt om de problematiek aan te pakken. Naast dat er geld van de Rijksoverheid is, hebben de gemeenten ook geld gereserveerd voor de laaggeletterden. Judith: “Geletterden zijn gelukkiger en zelfredzaam. Mensen die laaggeletterd zijn, hebben vaak schulden, geen werk, een slechte gezondheid en een lage SES. Dat heeft allemaal met elkaar te maken." 

Gezondheidsmonitor 19 tot 65-jarigen en 65-plussers in de regio Gelderland-Midden

In de Overbetuwe zijn ongeveer 2500 laaggeletterden en in Lingewaard 3500. Maar waar zijn ze, dat is de uitdaging van beide gemeenten. Judith: “Dat is het belangrijkste, waar zijn ze en tegelijk is dat het moeilijkste. Mensen schamen zich. Als je een andere moedertaal hebt, is het gemakkelijk om te vertellen dat je moeilijk leest en schrijft, maar voor autochtonen is het anders. Zij wonen op het platteland en hebben alleen de basisschool gedaan en nooit het lezen en schrijven bijgehouden, dan verleer je het en ben je niet meer zelfredzaam in deze tijd. Er zit heel veel schaamte.”

Dat weet ambassadeur Jos Niels van de Stichting Lezen en Schrijven als geen ander. De voormalig bloemenhandelaar had veel taalproblemen: “Ik kon wel lezen en schrijven, maar alleen de makkelijke woorden. En ik schreef in dialect. “Schrief” in plaats van “schrijf”. Op school ging ik elk jaar met de hakken over de sloot over. De leraar riep dan: ‘We hebben ook stratenmakers nodig’.” Jos was niet voor één gat te vangen en werd zelfstandig ondernemer. “Klanten belden hun bestelling door en ik had altijd dezelfde smoes ‘Een momentje, ik heb mijn handen vol, ik geef even mijn collega’. En als er geen collega in de buurt was, gebruikte ik afkortingen. Hg voor hartelijk gefeliciteerd en be voor beterschap.” Dat ging jaren goed totdat de computer kwam. Jos zag een oproep voor een computercursus en in gesprek met de docente vroeg hij ook om Nederlandse les. Hij leerde binnen een paar jaar de ondertiteling op tv lezen en niet veel later schreef hij een boek over zijn leven en werd hij ambassadeur van de stichting. Jos: “Mijn wereld is zoveel groter geworden.”

"De Voorleesexpres is een uur voorlezen aan kinderen met de ouders erbij"

De gemeente Overbetuwe heeft verschillende projecten opgezet door samen te werken met bibliotheken, de ROC, werkgevers en de Voorleesexpres, maar ook met kinderdagverblijven en consultatiebureaus willen de gemeenten aan de slag. Judith: “Ik heb niet de illusie dat het snel gaat om alle laaggeletterden te bereiken en de spiraal te doorbreken. Want vaak zijn de grootouders en ouders laaggeletterd en besteden geen aandacht aan voorlezen en boeken. De Voorleesexpres is een methodiek van een uur voorlezen aan kinderen met de ouders erbij. Daar leren ouders ook van.” Ook haalt Judith het project Klus en Klets aan, waarbij geklust wordt en juist met elkaar gesproken, want ook dat is een belangrijk onderdeel om mensen uit hun isolement en schaamte te halen. Judith: "Het zijn allemaal kleine druppeltjes op een gloeiende plaat."

Voeg toe aan selectie